Hà Nội: Chuẩn bị từ sớm, sẵn sàng cho việc triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi)

07/04/2026
Hà Nội: Chuẩn bị từ sớm, sẵn sàng cho việc triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi)
Với cách làm mới, lãnh đạo TP Hà Nội đã chỉ đạo sớm xây dựng Kế hoạch triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi), từ xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành Luật, các quyết định mà theo thẩm quyền sẽ được giao cho TP, kế hoạch tuyên truyền, phổ biến, quán triệt Luật đến các tầng lớp Nhân dân… để sẵn sàng cho việc triển khai thi hành ngay sau khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua.
Chuyển từ cơ chế “phối hợp, xin ý kiến” sang “tự chủ, tự quyết” của chính quyền TP

Tại họp báo thông tin về tình hình kinh tế - xã hội Quý I/2026 do UBND TP Hà Nội tổ chức chiều 6/4, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh đã thông tin về công tác xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Theo đó, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội cho biết, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được Quốc hội khoá XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất vừa khai mạc sáng 6/4.

Dự kiến Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, riêng quy định về thẩm quyền của HĐND TP Hà Nội quy định trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) và trình tự, thủ tục ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật để quyết định lựa chọn áp dụng pháp luật để triển khai thi hành Luật Thủ đô có hiệu lực từ ngày 1/6/2026.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô, đồng thời tạo lập hành lang pháp lý để triển khai thí điểm, đánh giá và hoàn thiện các cơ chế, chính sách đột phá trước khi nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng thể chế, hiệu lực, hiệu quả quản trị và năng lực dẫn dắt phát triển của Thủ đô, tạo nền tảng vững chắc và tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế liên tục ở mức “hai con số”.

Bố cục dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), gồm 9 Chương, 36 Điều (giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15).

Thông tin về nội dung cơ bản của dự thảo Luật, ông Nguyễn Công Anh cho biết, với cách tiếp cận mới trong xây dựng luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW, quan điểm, mục tiêu xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới theo Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị và các quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, dự thảo mới tập trung phân quyền cho TP quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình với 9 nhóm nội dung chủ yếu.

Thứ nhất, về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Thủ đô; giá trị của Luật Thủ đô, dự thảo Luật tiếp tục khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, nơi đặt trụ sở của các cơ quan Trung ương của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế; là trung tâm lớn về kinh tế, văn hoá, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục và đào tạo, y tế và hội nhập quốc tế.

Khẳng định giá trị pháp lý của Luật Thủ đô là luật đặc thù, được ưu tiên áp dụng tại Thủ đô. TP được quyết định lựa chọn áp dụng quy định của pháp luật thuận lợi cho phát triển Thủ đô khi có quy định khác về cùng một vấn đề.

Về ban hành VBQPPL, theo dự thảo Luật, HĐND, UBND TP Hà Nội, khi ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Thủ đô và các văn bản ban hành để thực hiện thẩm quyền được phân quyền trong Luật Thủ đô, được quy định khác với VBQPPL do cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành.

Đồng thời, khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương theo quy định của pháp luật, HĐND, UBND TP được ban hành các VBQPPL để quy định, điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền đang được quy định trong VBQPPL của cơ quan nhà nước cấp trên; quy định biện pháp đặc thù để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác với quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ. HĐND, UBND TP được quy định về thí điểm cơ chế, chính sách xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới nhằm phục vụ xây dựng, phát triển Thủ đô và vùng Thủ đô.

Về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ, thu hút nguồn nhân lực, dự thảo Luật quy định về đơn vị hành chính của TP Hà Nội bao gồm xã, phường và đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt; bên cạnh đó, quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn về tổ chức bộ máy và chế độ công vụ.

Quy định cơ chế phân quyền mạnh mẽ hơn cho chính quyền TP Hà Nội trong lĩnh vực tổ chức bộ máy và công vụ, chuyển từ cơ chế “phối hợp, xin ý kiến” sang “tự chủ, tự quyết” của chính quyền TP như trao quyền cho HĐND TP quyết định số lượng, chức năng, nhiệm vụ các Ban HĐND TP, cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính của UBND các cấp TP; quyết định biên chế; tiêu chí số lượng đại biểu HĐND các cấp.

Quy định người đứng đầu cơ quan trực tiếp sử dụng công chức thực hiện tuyển dụng và đánh giá; TP quyết định thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; thuê, bổ nhiệm người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước; thành lập các đơn vị sự nghiệp công lập.

TP được ban hành chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Về Quy hoạch Thủ đô, theo dự thảo Luật, TP chỉ lập 1 Quy hoạch tổng thể Thủ đô có giá trị thay thế quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị; trao quyền cho TP được phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô và quy định chặt chẽ trong việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô.

Cùng với đó, TP được trao quyền chủ động quyết định danh mục, lộ trình di dời các cơ sở sản xuất, trụ sở làm việc không phù hợp quy hoạch (trừ trụ sở các cơ quan Trung ương). Dự thảo Luật cũng đưa ra chính sách quản lý, khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao để phục vụ phát triển kinh tế, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Về phát triển đô thị và nhà ở, dự thảo Luật quy định phát triển đô thị và nhà ở được thực hiện theo dự án, bảo đảm phù hợp quy hoạch, bảo vệ di sản, phát triển không gian xanh, không gian mặt nước, nâng cao chất lượng sống và hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; ưu tiên tái định cư tại chỗ, khuyến khích cộng đồng dân cư tham gia đề xuất và thực hiện dự án.

Phát triển đô thị theo mô hình đa trung tâm, đô thị xanh, thông minh, gắn với phát triển nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Quy định TP có thẩm quyền chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở phục vụ tái định cư nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn và mục tiêu an sinh xã hội.

Về nguồn lực phát triển Thủ đô, dự thảo Luật quy định về quản lý, sử dụng tài chính, ngân sách của TP theo hướng tăng cường phân cấp, tạo nguồn và chủ động điều hành ngân sách trên cơ sở bảo đảm không làm hụt thu ngân sách trung ương; chủ động, linh hoạt điều hành ngân sách giữa chi đầu tư và chi thường xuyên; quy định các khoản thu được hưởng toàn bộ, quyết định cơ chế tạo nguồn cải cách tiền lương và sắp xếp, tổ chức lại, thành lập các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, trong đó có Quỹ thưởng Thủ đô.

Huy động nguồn lực từ việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu dự án, trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh; vay từ các tổ chức tín dụng, ngân quỹ nhà nước. TP được giao thẩm quyền trong phê duyệt dự án đầu tư lớn, quan trọng trên địa bàn TP, quyết định phương thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu, cơ chế thông thoáng, linh hoạt về giải ngân đầu tư; quyết định các hình thức xã hội hóa, hợp tác công - tư, cơ chế mới trong khai thác tài sản công, công trình, hạ tầng công…

Về liên kết, phát triển Vùng, dự thảo Luật quy định Hà Nội là hạt nhân, đô thị trung tâm, giữ vai trò động lực và cực tăng trưởng của vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc và của cả nước. Quy định thẩm quyền, nguồn vốn của các địa phương trong Vùng Thủ đô trong việc triển khai dự án liên kết vùng nhằm giải quyết vấn đề Vùng Thủ đô như vấn đề về hạ tầng giao thông, bảo vệ môi trường, khai thác khoáng sản; các địa phương liên kết, phát triển vùng Thủ đô được quyền áp dụng pháp luật theo quy định của Luật Thủ đô và văn bản thi hành Luật Thủ đô, được đầu tư sang địa phương khác trong vùng Thủ đô.

Dự thảo Luật cũng quy định về việc thành lập Quỹ Phát triển vùng Thủ đô để huy động, hỗ trợ đầu tư các dự án hạ tầng và xử lý các vấn đề liên vùng; các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách được hưởng ưu đãi vượt trội theo quy định của Luật Thủ đô. Quy định cơ chế phối hợp tập trung bảo vệ môi trường trong Vùng, thống nhất các biện pháp bảo vệ môi trường nghiêm ngặt hơn.

Dự thảo Luật cũng quy định 1 chương về về giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình nhằm thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực đồng bộ, chặt chẽ trong quá trình thực hiện Luật Thủ đô; bảo đảm việc áp dụng các cơ chế, chính sách đúng thẩm quyền, đúng mục tiêu, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc.

Dự thảo Luật đưa ra quy định tăng cường trách nhiệm của các cấp chính quyền TP trong việc thực hiện trách nhiệm giải trình; không được phân cấp, ủy quyền đối với các thẩm quyền quan trọng, cốt lõi đã được giao trực tiếp.

Lãnh đạo Sở Tư pháp Hà Nội khẳng định, Luật Thủ đô (sửa đổi) khi có ý nghĩa rất quan trọng, là cơ chế quản lý và hành lang pháp lý để triển khai các nhiệm vụ, giải pháp để kinh tế phát triển Thủ đô, đáp ứng yêu cầu 2 con số và triển khai có hiệu quả Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Việc triển khai Luật đòi hỏi sự nỗ lực của các cấp, các ngành của TP Hà Nội cũng như sự đồng hành, quan tâm, chỉ đạo, giúp đỡ của các cơ quan trung ương để triển khai đồng bộ các giải pháp.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh nhấn mạnh cách làm mới của TP Hà Nội trong quá trình chuẩn bị triển khai thi hành Luật.

Theo đó, với số lượng thẩm quyền lớn dự kiến được giao cho TP theo dự thảo Luật, để đảm bảo tiến độ triển khai thi hành Luật sau khi Quốc hội thông qua; song song với việc xây dựng, hoàn thiện dự thảo Luật, Lãnh đạo TP đã chỉ đạo các Sở, ban, ngành chủ động xây dựng Kế hoạch triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi); bao trùm các lĩnh vực từ xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành Luật, xây dựng các quyết định mà theo thẩm quyền sẽ được giao cho TP, kế hoạch tuyên truyền, phổ biến, quán triệt Luật đến các tầng lớp Nhân dân… để sẵn sàng cho việc triển khai thi hành.

Theo dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền TP Hà Nội, trong đó thẩm quyền của HĐND là 124; thẩm quyền của UBND là 56; thẩm quyền của Chủ tịch UBND là 12.

Về các VBQPPL, theo tổng hợp, có 154 nội dung quy phạm pháp luật được giao cho Thủ đô xây dựng và ban hành, trong đó 117 nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND và 37 nội dung thuộc thẩm quyền của UBND TP.

Với chỉ đạo của Thành uỷ và các lãnh đạo TP, các sở, ngành của TP song song với quá trình xây dựng dự thảo Luật cũng đã tham mưu xây dựng các dự thảo Nghị quyết quy phạm. Đến nay, các sở, ban, ngành TP đã xây dựng dự thảo 113/154 nội dung quy phạm pháp luật.

“TP Hà Nội, các sở, ngành của TP đã rất sẵn sàng đón nhận các thẩm quyền được giao để triển khai thi hành. Còn các nội dung cụ thể, khi Luật được thông qua, TP sẽ rà soát và trình các cơ quan có thẩm quyền để ban hành thẩm quyền để đảm bảo thực thi sớm nhất có thể và hiệu quả”, ông Nguyễn Công Anh thông tin.
Tường Minh