Trong giới luật gia, người ta thường ví công tác xây dựng thể chế như nghề “gác gôn” cho sự vận hành của quốc gia. Ở vị trí ấy, suốt 8 năm trên cương vị Thứ trưởng Bộ Tư pháp, bà Đặng Hoàng Oanh đã khẳng định tầm vóc của một nữ lãnh đạo bản lĩnh, người không chỉ “cầm cân nảy mực” bằng trí tuệ sắc sảo mà còn dẫn dắt bằng cả sự tận tụy hiếm có.
Những đêm trắng vì đại cuộc và bản lĩnh sắc sảo giữa những “luồng gió ngược”
Hơn ba thập kỷ gắn bó với ngành Tư pháp, đặc biệt qua 8 năm trên cương vị lãnh đạo Bộ, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đã kinh qua hầu hết các lĩnh vực quản lý nhà nước trọng yếu của ngành Tư pháp: từ xây dựng và theo dõi thi hành pháp luật trong các lĩnh vực hình sự, hành chính, dân sự - kinh tế, pháp luật quốc tế đến tổ chức thi hành pháp luật, quản lý xử lý vi phạm hành chính, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật đến quản lý thi hành án dân sự và đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật và các chức danh tư pháp... Thế nhưng, dấu ấn đậm nét nhất, làm nên uy tín của bà chính là công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế.
Với bà, mỗi văn bản quy phạm pháp luật không chỉ là những con chữ khô khan, mà là mạch máu ảnh hưởng trực tiếp đến vận mệnh dân tộc và đời sống Nhân dân. Thực hiện vai trò của Bộ Tư pháp là người “gác gôn pháp lý” cho Chính phủ, bà thường xuyên được tham gia vào xử lý, tháo gỡ những “nút thắt”, “điểm nghẽn” pháp lý kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội.
%20(custom).jpg)
Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh tham dự một phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. (Ảnh quochoi.vn)
Trong hành trình phụng sự của Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, có những giai đoạn mà sự tận tụy đã vượt lên trên cả giới hạn của một nhiệm vụ hành chính thông thường, đó chính là những ngày tháng cam go khi đất nước đối diện với đại dịch Covid-19. Đây là lúc vai trò “người gác gôn pháp lý” của bà được thử thách khắc nghiệt nhất và cũng là lúc bản lĩnh của bà được tỏa sáng nhất.
Giữa những ngày Tết Canh Tý 2020, khi phong vị xuân nồng nàn vừa chạm ngõ cũng là lúc “bóng ma” Covid-19 bắt đầu bao trùm toàn cầu, đẩy Việt Nam vào một cuộc chiến khắc nghiệt, trong tình thế quy định pháp luật hiện hành chưa tiền lệ nào có thể bao quát hết các tình huống khẩn cấp. Với tinh thần “chống dịch như chống giặc”, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cùng các cộng sự đã gác lại niềm riêng, bước vào một cuộc “vật lộn” cân não với thời gian và những khoảng trống pháp lý để kiến tạo nên những “lá chắn” thể chế đặc biệt, bảo vệ sinh mệnh của Nhân dân trước “cơn đại hồng thủy” của thời đại. Với bà, mỗi quyết sách chậm trễ một giây là một cơ hội bảo vệ sức khỏe Nhân dân bị trôi qua. Ngay từ những ngày đầu của đại dịch, những văn bản “hỏa tốc” ra đời trong đêm, những cuộc họp kéo dài đến tận sáng sớm để tháo gỡ các “nút thắt” về mua sắm vaccine hay các biện pháp cách ly, phong tỏa đều in đậm dấu ấn tư duy sắc sảo và sự quyết đoán của bà.
Sự hy sinh của bà trong giai đoạn này là sự hy sinh thầm lặng nhưng đầy sức nặng. Trong khi cộng đồng gồng mình chống dịch, bà cùng các đồng nghiệp tại Bộ Tư pháp cũng trải qua những “ca trực” không hồi kết. Người ta thấy một nữ lãnh đạo không biết mệt mỏi, gác lại mọi riêng tư, kiên cường bám trụ tại cơ quan để bảo đảm mọi biện pháp phòng, chống dịch của Chính phủ phải vừa nhanh, vừa mạnh nhưng cũng phải đúng pháp luật, bảo vệ tối đa quyền lợi của người dân trong tình cảnh ngặt nghèo.
Chính sự sát sao, không ngại va chạm vào những “điểm nghẽn” pháp lý nhạy cảm của bà đã góp phần quan trọng giúp Bộ Tư pháp nhận được sự tin tưởng và đánh giá rất cao từ Chính phủ. Những đóng góp ấy không chỉ là con chữ trên giấy tờ, mà là “tấm lá chắn” pháp lý vững chắc, góp phần đưa đất nước vượt qua “cơn đại hồng thủy” của thời đại. Với bà Oanh, những đêm trắng vì Covid-19 ấy chính là minh chứng rõ nét nhất cho lời thề phụng sự: lấy lợi ích của dân tộc, của Nhân dân làm “kim chỉ nam” cho mọi hành động.
Một trong những dấu ấn quan trọng nữa về uy tín và sự cống hiến của Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh chính là sự dấn thân quyết liệt trong giai đoạn nước rút của cuộc cách mạng mang tính lịch sử về sắp xếp tổ chức bộ máy. Khi đất nước đứng trước yêu cầu cấp bách về một hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, bà Oanh đã sát cánh cùng các đồng nghiệp tham gia “tuyến đầu” của công tác thể chế hóa các chủ trương này.
Những đêm trắng tại Bộ Tư pháp trực tiếp chỉ đạo thẩm định từng dòng, từng chữ trong các dự thảo Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của các Bộ, ngành hay để tìm ra giải pháp pháp lý tối ưu, tháo gỡ những “nút thắt” chồng chéo cho việc phân cấp, phân quyền tại các Nghị định về phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của các Bộ, ngành đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Bà quyết liệt trong việc loại bỏ những tầng nấc trung gian, nhưng lại vô cùng thấu đáo khi cân nhắc đến tâm tư của từng cán bộ, công chức bị tác động.
Làm việc thâu đêm, xuyên lễ, xuyên Tết đã trở thành “chuyện thường ngày” tại văn phòng của Thứ trưởng Oanh. Đã có những thời điểm thẩm định, rà soát, hoàn thiện văn bản cấp bách, bà cùng các đồng nghiệp làm việc quên ăn, quên ngủ. Hình ảnh nữ Thứ trưởng nhỏ bé nhưng đầy năng lượng, miệt mài bên chồng hồ sơ cao ngất khi thành phố đã ngủ đêm, trở thành biểu tượng cho tinh thần trách nhiệm thượng tôn pháp luật. Hơn 30 năm công tác, bà gần như chưa một lần nghỉ ốm, hiếm khi nghỉ phép năm, bởi với bà, đam mê chuyên môn chính là nguồn nhựa sống chảy mãi không ngừng.
Không những thế, trong các cuộc họp liên Bộ, ngành với những quan điểm khác biệt, thậm chí đối đầu gay gắt về lợi ích, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh luôn tỏa sáng bằng sự sắc sảo và trí tuệ. Bà kiên định với nguyên tắc: bảo vệ lợi ích của Đảng, của Quốc gia là tối thượng và đặt người dân vào vị trí trung tâm của mọi chính sách.
Tuy nhiên, sự kiên định ấy không hề cứng nhắc. Ở bà có sự mềm mỏng, linh hoạt và tinh tế đặc trưng riêng có của phụ nữ. Bà biết cách dùng lý lẽ thuyết phục để đạt được sự đồng thuận cao nhất, biến những vấn đề nhạy cảm, phức tạp trở nên “thấu tình, đạt lý”. Sự “nhu đạo” trong hành xử kết hợp với tư duy pháp lý sắc sảo đã giúp bà hóa giải mọi vướng mắc, để lại những dấu ấn trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
Người “thắp lửa” và “bà đỡ” của những tài năng trẻ
Đằng sau vẻ quyết đoán trong công việc là một người phụ nữ vô cùng ấm áp và tâm lý. Là người phụ nữ làm lãnh đạo, bà thấu hiểu sâu sắc những rào cản, những “vô hình” mà đồng nghiệp nữ phải đối mặt để cân bằng giữa việc nước và việc nhà.
%20(custom).jpg)
Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Bà không chỉ là lãnh đạo, mà là một người chị lớn, một người thầy tận tâm. Đặc biệt trong mảng đào tạo, bồi dưỡng, bà luôn “truyền lửa” đam mê, dành sự ưu ái, động viên và kỳ vọng cho thế hệ công chức trẻ. Bà luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, nâng đỡ và tạo điều kiện tối đa cho những công chức có năng lực và trách nhiệm. Với tầm nhìn chiến lược, bà chủ trương đẩy mạnh việc đưa công chức nữ đi đào tạo tại các quốc gia có nền giáo dục tiên tiến, giúp họ tiếp cận kỹ năng mềm và tư duy toàn cầu. Thành quả ngọt ngào nhất chính là tỷ lệ nữ lãnh đạo cấp Cục, Vụ tại Bộ Tư pháp - đặc biệt là ở các đơn vị bà trực tiếp phụ trách - luôn ở mức cao ấn tượng, có những đơn vị đạt tỷ lệ 100% cán bộ chủ chốt là nữ. Họ chính là những “bản sao” đầy tự hào của bà: bản lĩnh, trí tuệ và thành công.
Lời kết cho ngày 8/3
Nhân ngày Quốc tế Phụ nữ, nhìn lại hành trình của Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, chúng ta thấy hiện thân của người phụ nữ Việt Nam thời đại mới. Bà không chỉ xây dựng những đạo luật, bà còn xây dựng niềm tin. Bà không chỉ quản lý bộ máy, bà còn nuôi dưỡng những thế hệ người làm luật kế cận.
Cảm ơn bà - người phụ nữ nhỏ bé nhưng mang trong mình một ý chí thép và một trái tim hồng, người đã dành trọn thanh xuân và trí tuệ để vun đắp cho nền Tư pháp nước nhà ngày càng vững mạnh, công bằng và nhân văn!
Thư Hoàng