Ngày 9/2, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị bàn giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định văn bản quy phạm pháp luật. Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh chủ trì và phát biểu chỉ đạo Hội nghị.
Qua nghe báo cáo của Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, phát biểu mở đầu Hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho biết, công tác xây dựng pháp luật thời gian qua đặt ra khối lượng công việc rất lớn, áp lực cao về tiến độ, số lượng văn bản và mức độ phức tạp của chính sách, nhất là trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và đổi mới phương thức quản lý. Bộ trưởng ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức các đơn vị trong Bộ đã cố gắng “giữ nhịp”, bảo đảm công việc không bị gián đoạn - một khối lượng công việc chưa từng có tiền lệ.
Tuy nhiên, từ những bài học thực tiễn gần đây, Bộ trưởng thẳng thắn nhìn nhận công tác thẩm định còn có mặt chưa làm tròn vai. Bộ Tư pháp phải xác định rõ vai trò “người gác cổng” pháp lý của Chính phủ, tuyệt đối không chạy theo số lượng mà xem nhẹ chất lượng.
Theo Bộ trưởng, báo cáo thẩm định phải thể hiện rõ chính kiến của cơ quan thẩm định, đặc biệt là việc “soi” kỹ Báo cáo đánh giá tác động chính sách (RIA). Người làm thẩm định cần nâng cao bản lĩnh, cương quyết nhưng mang tính xây dựng trong phối hợp với các Bộ, ngành soạn thảo, hướng dẫn đúng quy trình, đúng yêu cầu pháp lý.
Từ yêu cầu rút kinh nghiệm nghiêm túc, đại diện các đơn vị chuyên môn đã trao đổi thẳng thắn, phân tích những vướng mắc trong thực tiễn thẩm định để đề xuất giải pháp khắc phục.
Kết luận nội dung này, Bộ trưởng nhấn mạnh áp lực công việc thời gian tới còn rất lớn, đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải thay đổi tư duy, làm việc thực chất, quyết liệt hơn nữa để khẳng định vị thế Bộ Tư pháp là cơ quan “gác cổng” tin cậy của Chính phủ.
Để nâng cao chất lượng công tác xây dựng và thẩm định văn bản quy phạm pháp luật, Bộ trưởng đề nghị các đơn vị tập trung thực hiện 4 nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, về trình tự, thủ tục và hồ sơ thẩm định, phải bám sát Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hạn chế tối đa việc áp dụng thủ tục rút gọn khi không thật sự cần thiết. Nếu hồ sơ thiếu Báo cáo đánh giá tác động chính sách (RIA), bản tổng hợp giải trình tiếp thu, ý kiến các Bộ, ngành liên quan…, phải kiên quyết yêu cầu bổ sung tài liệu theo quy định. Trường hợp đặc biệt cấp bách, báo cáo thẩm định phải nêu rõ hồ sơ chưa đủ điều kiện theo quy định pháp luật và kiến nghị cơ quan chủ trì bổ sung, hoàn thiện trước khi trình Chính phủ.
Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ hoạt động của Hội đồng thẩm định. Cần mời đại diện các đối tượng chịu tác động trực tiếp của văn bản tham gia, nhất là những chính sách, quy định có liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp, hoạt động sản xuất kinh doanh, tác động lớn đến đời sống kinh tế - xã hội... Văn bản liên quan doanh nghiệp phải có VCCI, hiệp hội ngành nghề, các chuyên gia, nhà khoa học...; liên quan địa phương phải có đại diện tỉnh, thành phố. Đồng thời, chủ động mời đại diện Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội tham gia sớm để tạo đồng thuận ngay từ đầu.
Bộ trưởng yêu cầu cán bộ, chuyên viên nghiên cứu kỹ hồ sơ trước khi họp, không chấp nhận việc dự họp mà chưa đọc văn bản. Các đơn vị cần tổ chức tọa đàm, tham vấn chuyên gia đối với những vấn đề phức tạp trước khi đưa ra Hội đồng thẩm định.
Thứ ba, nâng cao chất lượng nội dung báo cáo thẩm định. Báo cáo không được chung chung mà phải đi sâu vào tính khả thi và điều kiện bảo đảm thi hành. Khi thẩm định cần trả lời rõ: nguồn lực ở đâu, ngân sách nào chi trả, bộ máy nào tổ chức thực hiện. Đối với phân cấp, phân quyền, phải đánh giá năng lực thực tế của địa phương, tránh tình trạng giao việc nhưng không kèm nguồn lực.
Hình thức báo cáo phải mạch lạc, tách rõ nội dung đã thống nhất, nội dung còn ý kiến khác nhau và quan điểm của Bộ Tư pháp. Báo cáo thẩm định phải là căn cứ pháp lý tin cậy để Chính phủ xem xét, quyết định.
Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng pháp luật. Bộ trưởng giao Cục Công nghệ thông tin phối hợp xây dựng hệ thống cảnh báo tiến độ, “đèn xanh, đèn đỏ” nhắc việc cho các Bộ, ngành và chuyên viên đối với phần mềm hệ thống quản lý xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời, tiếp tục nâng cấp, phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong rà soát, đối chiếu văn bản, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo đối với phần mềm hỗ trợ soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật.
Bộ trưởng cũng giao Thứ trưởng Phan Chí Hiếu chỉ đạo rà soát, chuẩn hóa bộ mẫu báo cáo thẩm định, bảo đảm thống nhất, khoa học, bao quát các yêu cầu về tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất và tính khả thi, áp dụng chung trong toàn Bộ.
T.Quyên