Hôm nay, 12/01/2026, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội long trọng tổ chức Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) tại trụ sở Bộ Tư pháp với sự chủ trì của ông Phan Chí Hiếu - Thứ trưởng Bộ Tư pháp, ông Dương Đức Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và sự tham gia của đại diện các Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội và Hội đồng nhân dân, các Ban của Thành ủy, Sở, ngành của thành phố Hà Nội và các chuyên gia, nhà khoa học.
Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/6/2024, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025 (một số nội dung từ 01/7/2025), đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô Hà Nội. Luật không chỉ thay thế Luật Thủ đô năm 2012 mà còn thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thủ đô trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực. Về triển khai thi hành Luật, ngay sau khi Luật Thủ đô được Quốc hội thông qua, công tác chỉ đạo triển khai thực hiện Luật đã được các cấp, các ngành khẩn trương thực hiện. Cụ thể: Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 762/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 về Kế hoạch triển khai thi hành Luật Thủ đô; các cơ quan của thành phố Hà Nội đã ban hành 08 văn bản để tổ chức triển khai, thực hiện Luật trên địa bàn. Trong đó, các nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu là soạn thảo văn bản quy định chi tiết thi hành; tổ chức kịp thời việc quán triệt, phổ biến pháp luật về Thủ đô và xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong việc tổ chức thi hành Luật.
Trên cơ sở các Kế hoạch, văn bản chỉ đạo triển khai thi hành Luật Thủ đô, công tác tổ chức thi hành được Bộ Tư pháp, các Bộ, ngành và UBND thành phố Hà Nội thực hiện quyết liệt, toàn diện thông qua nhiều hình thức như: Tuyên truyền, phổ biến, quán triệt, tập huấn các nội dung của Luật Thủ đô; xây dựng, trình, ban hành các văn bản phạm pháp luật quy định chi tiết Luật Thủ đô; đảm bảo các điều kiện, cơ sở, vật chất, con người cho việc thi hành Luật. Nhìn chung, công tác chỉ đạo, tổ chức triển khai theo dõi thi hành Luật Thủ đô đã được Bộ Tư pháp, các Bộ, ngành và UBND thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm chỉ đạo, thực hiện chủ động, kịp thời và hiệu quả.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn thi hành Luật Thủ đô vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện cũng như vướng mắc từ quy định của Luật. Nắm bắt tình hình nêu trên, ngày hôm nay Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với 02 mục tiêu chính sau đây:
(1) Đánh giá khách quan, toàn diện kết quả thực hiện, nhận diện vướng mắc, bất cập của quy định pháp luật và công tác tổ chức thi hành, thẳng thắn làm rõ nguyên nhân;
(2) Xác định phương hướng và nhiệm vụ trọng tâm để hoàn thiện chính sách, pháp luật, đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).
Theo chương trình, Hội nghị lắng nghe các tham luận, ý kiến gồm:
(1) Báo cáo kết quả theo dõi tình hình thi hành Luật Thủ đô - Đại diện Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp;
(2) Báo cáo một số định hướng chính sách lớn xây dựng Luật Thủ đô - từ kết quả tổng kết thi hành Luật Thủ đô tại Hà Nội - đại diện lãnh đạo UBND TP. Hà Nội;
(3) Ý kiến của đại diện Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo về nội dung đánh giá kết quả thi hành Luật Thủ đô;
(4) Đánh giá kết quả triển khai, thi hành Luật Thủ đô và đề xuất cơ chế, chính sách vượt trội để xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) đáp ứng được yêu cầu phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới - Đại diện Sở Tài chính TP. Hà Nội, đại diện Ban Quản lý Khu Công nghệ cao và Khu Công nghệ TP. Hà Nội, đại diện Sở Quy hoạch kiến trúc TP. Hà Nội, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hà Nội.
2. Thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị, ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ giao “Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với UBND thành phố Hà Nội và các bộ, cơ quan có liên quan rà soát, sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô, các cơ chế chính sách phù hợp với phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới đảm bảo đúng kết luận của Bộ Chính trị và quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025”.
Để thực hiện yêu cầu đặt Hà Nội vào đúng vị trí chiến lược của đất nước, Hà Nội phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia như đồng chí Tổng bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo tại Hội nghị làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội; việc xây dựng Luật Thủ đô lần này cần:
Thứ nhất, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) cần bám sát Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội (thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 05/5/2022).
Thứ hai, đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền thành phố, theo đó, về tư duy xây dựng Luật lần này được tiếp cận theo hướng phân quyền từ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của các Bộ cho thành phố (trừ lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo). Nếu vẫn quy định theo hướng xin từng thẩm quyền cụ thể trong từng lĩnh vực từ thẩm quyền của cơ quan Trung ương cho chính quyền thành phố thì sẽ rơi vào tình trạng nhanh chóng lạc hậu, bị các luật sau “phủ”.
Thứ ba, tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô số 39/2025/QH15, Nghị quyết số 258/2025/QH15, một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác, theo đó, rà soát để quy định thẩm quyền trong một số lĩnh vực cụ thể để Thành phố chủ động thực hiện các quyền được giao:
- Trao quyền cho thành phố quyết định những vấn đề mà hiện chưa có quy định của pháp luật.
- Phân quyền từ thẩm quyền của Quốc hội cho thành phố trong một số lĩnh vực cụ thể.
Trong đó, vấn đề liên kết vùng cần được làm rõ nét, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần trao quyền cho thành phố Hà Nội thẩm quyền quyết định trong việc giải quyết vấn đề liên vùng, nhất là về hạ tầng giao thông, hạ tầng chung cho Vùng (nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng,..), liên kết kinh tế xã hội, xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường bền vững, kiểm soát an toàn thực phẩm; cơ chế để tạo nguồn lực giải quyết vấn đề liên vùng (Quỹ Phát triển vùng Thủ đô).
Cần có cơ chế để thực hiện mô hình kinh tế mới (kinh tế tóc bạc, kinh tế tầm thấp…), thúc đẩy tăng trưởng “hai con số”. Hà Nội cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang mô hình kinh tế tri thức và kinh tế số để đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu của phát triển quốc gia.
Các nội dung trao quyền này nhằm tạo cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để xây dựng, phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, văn minh, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân, củng cố và tăng cường vị thế, vai trò của Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước; tạo động lực để thúc đẩy tăng trưởng “hai con số”.
- Rà soát các luật vừa được Quốc hội thông qua, những vấn đề gì đã được quy định, áp dụng chung thì không quy định nữa, tránh tình trạng “xin” quá nhiều đặc thù.
Thứ tư, đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, trên cơ sở chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm; đồng chí Phạm Minh Chính, Thủ tướng Chính phủ; đồng chí Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Quốc hội tại Hội nghị làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, trong đó đã có các chỉ đạo định hướng về hoàn thiện thể chế cho Thủ đô; sớm có những đề xuất chính sách xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) cụ thể gửi Bộ Tư pháp.
Thứ năm, dự kiến Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (tháng 4/2026); hiện nay Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp 2026.
Thứ sáu, mong các Bộ, ngành, tỉnh, thành phố tiếp tục quan tâm, phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, để xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) đáp ứng yêu cầu đặt Hà Nội vào đúng vị trí chiến lược của đất nước; việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là việc riêng của Hà Nội, mà là trách nhiệm chung của Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương trong việc tháo gỡ các rào cản pháp lý, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Các cơ quan Trung ương phải đồng hành, chia sẻ và tạo điều kiện để Hà Nội có đủ không gian pháp lý, đủ công cụ và đủ thẩm quyền cần thiết, qua đó phát huy vai trò Thủ đô là trung tâm dẫn dắt, lan tỏa phát triển của Vùng Thủ đô và cả nước như đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo./.
BAN TỔ CHỨC HỘI NGHỊ