Đổi mới tư duy, đột phá thể chế đưa Nghị quyết 66-NQ/TW vào cuộc sống

Cụ thể hóa tư duy để thành công

Cùng với các bộ ngành, địa phương, ý thức của cộng đồng doanh nghiệp, thời gian qua, Bộ Công Thương đã có nhiều giải pháp quyết liệt, hiệu quả trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật, tạo đột phá về thể chế để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, mở ra không gian phát triển mới cho đất nước. Đây cũng là những tiền đề quan trọng trong quá trình thực hiện các nội dung, giải pháp của Nghị quyết 66-NQ/TW, đưa Nghị quyết gắn với thực tiễn đời sống.

Đổi mới tư duy, thay đổi thể chế doanh nghiệp sẽ có nhiều dư địa để phát triển. Ảnh: Khắc Kiên

Tại Tọa đàm "Bộ Công Thương đổi mới tư duy, đột phá thể chế pháp luật: Đưa Nghị quyết 66-NQ/TW vào cuộc sống" do Tạp chí Công Thương tổ chức, các ý kiến nhấn mạnh, việc chuyển đổi tư duy, pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà còn là động lực đổi mới và cạnh tranh; ngành công thương phải cụ thể hóa tư duy để vừa quản lý hiệu quả, vừa tạo môi trường thuận lợi cho phát triển bền vững.

Bà Bùi Thị Bình Giang - Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, mục tiêu là đưa công tác pháp chế của Bộ chuyển từ mức “đáp ứng yêu cầu” sang “dẫn dắt, kiến tạo phát triển”, tạo nền tảng pháp lý ổn định, minh bạch cho tăng trưởng kinh tế - xã hội và hội nhập sâu rộng.

Bà Bùi Thị Bình Giang - Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương). Ảnh: Nghiêm Lan

Trong giai đoạn 2021 - 2025, Bộ Công Thương đã chủ trì xây dựng và trình ban hành hơn 250 văn bản pháp luật (gồm 5 luật, 51 nghị định) và hơn 20 chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, chương trình phát triển các ngành, lĩnh vực quan trọng của Bộ. Năm 2025 cũng là năm có số lượng văn bản ban hành và trình ban hành lớn nhất trong nhiều nhiệm kỳ trở lại đây. Trong đó, nhiều văn bản có phạm vi điều chỉnh rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành, lĩnh vực kinh tế và đời sống Nhân dân, kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Trong đó, Bộ Công Thương đã tham mưu, trình Quốc hội ban hành: Luật Dầu khí, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Điện lực, Luật Hóa chất (sửa đổi), Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (sửa đổi); Nghị định trong các lĩnh vực thương mại điện tử, kinh doanh xăng dầu và khí, xuất nhập khẩu, quản lý thị trường, điện lực, hóa chất, cạnh tranh, kinh doanh đa cấp, phát triển ngoại thương… Hiện tại, Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm, Luật Thương mại điện tử… để tạo lập khung pháp lý cho phát triển các ngành, lĩnh vực mới và ưu tiên của đất nước.

Cùng với đó, Bộ Công Thương đã bãi bỏ 95 thủ tục hành chính, sửa đổi bổ sung 347 thủ tục hành chính và phân cấp hàng trăm thủ tục hành chính, giúp Bộ duy trì vị trí cao trong nhóm các bộ, ngành dẫn đầu cả nước về cải cách hành chính. Công tác xây dựng và triển khai Chính phủ điện tử của Bộ Công Thương với 100% thủ tục hành chính cung cấp ở cấp độ 3, 4 trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, cung cấp 267 dịch vụ công trực tuyến trong các lĩnh vực như quản lý xuất nhập khẩu, năng lượng và thương mại điện tử giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Tháo gỡ điểm nghẽn để phát triển

Dù đạt nhiều kết quả, công tác xây dựng và thi hành pháp luật của ngành công thương vẫn đối mặt thách thức. Để triển khai hiệu quả Nghị quyết 66-NQ/TW, bà Bùi Thị Bình Giang nhấn mạnh, các mục tiêu trọng tâm được Bộ Công Thương thực hiện trong thời gian tới là tập trung hoàn thành việc rà soát và tháo gỡ các điểm nghẽn pháp luật trong năm 2025, thực hiện nghiêm kỷ luật "rõ người, rõ trách nhiệm, rõ kết quả". Bộ cũng sẽ đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm tối thiểu 30% thủ tục hành chính, thời gian xử lý và chi phí tuân thủ; tăng cường giải thích, hướng dẫn để văn bản thực sự đi vào cuộc sống; đầu tư mạnh cho nhân lực pháp chế cũng như ứng dụng công nghệ, dữ liệu lớn trong xây dựng và quản lý văn bản.

Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương). Ảnh: Nghiêm Lan

Song song với đó, Bộ đang triển khai cơ chế điều động, biệt phái công chức pháp chế nhằm chuyên nghiệp hóa đội ngũ, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật ngành công thương theo hướng tinh gọn và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Dưới góc độ của mình, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho hay, năm 2026,  Cục đã đăng ký 2 pháp lệnh. Thứ nhất, đăng ký xây dựng Pháp lệnh sửa đổi Pháp lệnh quản lý thị trường và sẽ trình Quốc hội vào năm 2026. Bởi công tác kiểm tra, giám sát thị trường cũng cần phải thay đổi. Đặc biệt, chúng tôi vừa chủ động tham mưu cho Bộ và Bộ cũng đã trình sang Bộ Tư pháp để đưa vào chương trình xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh và chúng tôi đăng ký Quốc hội thông qua trong năm 2026.

Bà Trần Thị Mai Hương - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương). Ảnh: Nghiêm Lan

Còn bà Trần Thị Mai Hương - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) khuyến nghị tăng cường phối hợp liên ngành; Hợp tác chặt chẽ với tổ chức xã hội, hiệp hội doanh nghiệp, cộng đồng người tiêu dùng trong tuyên truyền và phổ biến pháp luật; Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống tiếp nhận, xử lý nhanh khiếu nại của người tiêu dùng; Nâng cao năng lực đội ngũ làm bảo vệ người tiêu dùng, khuyến khích vai trò Hội bảo vệ người tiêu dùng ở địa phương; Bố trí đủ nguồn lực, kinh phí và nhân lực, nhất là tại cấp xã, để bảo đảm triển khai đồng bộ các hoạt động đổi mới thể chế.

Để triển khai được những nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết 66, bà Nguyễn Thị Phương Liên - Phó Vụ trưởng Vụ Công tác Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) chỉ ra, các bộ, ngành và địa phương cần triển khai đồng bộ giải pháp theo Nghị quyết 66, trọng tâm là: rà soát, đơn giản hóa hệ thống pháp luật, bãi bỏ quy định gây cản trở sản xuất kinh doanh để tạo môi trường thông thoáng cho doanh nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Phương Liên - Phó Vụ trưởng Vụ Công tác Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp). Ảnh: Nghiêm Lan

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng chính sách và đánh giá tác động chính sách phải rõ ràng, khách quan, thực chất để chính sách đi vào cuộc sống; đồng thời tăng cường lấy ý kiến người dân và doanh nghiệp, nhất là nhóm chịu tác động trực tiếp.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong xây dựng pháp luật, coi đây là xu thế tất yếu giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả hoàn thiện thể chế.C ơ chế phối hợp liên ngành là yếu tố then chốt bảo đảm tiến độ và chất lượng VBQPPL; khó khăn lớn nhất không phải số lượng văn bản mà là phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành.

"Với đặc thù quản lý nhiều lĩnh vực, Bộ Công Thương cần xem đổi mới tư duy pháp luật là cải cách thể chế gắn với tầm nhìn phát triển, biến pháp luật thành “hạ tầng mềm” thúc đẩy tăng trưởng, khơi thông không kìm hãm nguồn lực. Về phía các bộ, ngành và địa phương sẽ phải triển khai đồng bộ rất nhiều các giải pháp khác nhau cùng tham gia" - vị này chỉ ra.